ERDEMLİ DEVLET MANİFESTOSU-6
(Nahl- 90. Ayet Tefsiri ve Farabi'nin El-Medînetü'l-Fazıla İdeali Üzerine
Sivil Bir İnşa Modeli)
ALTINCI BÖLÜM
2. Üç Yıkıcı Yasak: Toplumsal Çürümenin Aşamaları
Ayetin ikinci kısmı ise bir toplumu içeriden çökertecek patolojileri (hastalıkları) mikrodan makroya doğru sıralar.
a) Hayasızlık (Fahşâ): Bireysel ve Gizli Çürüme
Fahşâ, edepsizlik, çirkinlik ve sınırları aşan her türlü utanç verici davranıştır. Genellikle şehvani ve bireysel günahları, ahlaki yozlaşmayı ifade eder. Çürüme her zaman mahrem alanda, bireyin ahlak duvarlarının yıkılmasıyla (hayasızlıkla) başlar.
b) Fenalık (Münker): Toplumsallaşan Kötülük
Münker, aklın ve selim fıtratın çirkin gördüğü, toplum vicdanının kabul etmediği her şeydir. Hayasızlık gizli kalmayıp sokağa taştığında, normalleştiğinde ve kurumsallaştığında münker haline gelir. Yani münker, kötülüğün kamusal alana yayılmış ve toplumsal dokuyu bozmaya başlamış halidir.
c) Azgınlık (Bağy): Hukuk Tanımazlık ve Anarşi
Bağy; sınırı aşmak, başkasının hakkına tecavüz etmek, zorbalık ve isyandır. Ahlaki çürüme (fahşâ) toplumsallaşıp (münker) engellenmediğinde, nihai aşama olarak güçlünün zayıfı ezdiği, hukukun üstünlüğünün kaybolduğu bir anarşi ve azgınlık düzeni (bağy) doğar. Bu, bir medeniyetin ölüm fermanıdır.
3. Genel Değerlendirme ve Sosyo-Etik Model
İbn Mes’ud (r.a.) bu ayet için, "Kur’an’da hayrı ve şerri en özlü biçimde toplayan ayet budur" demiştir. Gerçekten de ayet, muazzam bir denge simetrisine sahiptir:
|
Emir (Yapıcı Dinamikler) |
Karşılık Gelen Yasak (Yıkıcı Dinamikler) |
Sosyolojik Katman |
|
Adalet (Hukuk) |
Bağy (Zulüm/Zorbalık) |
Makro Düzey (Devlet/Sistem) |
|
İhsan (Erdem/Ahlak) |
Münker (Toplumsal Kötülük) |
Makro Düzey (Toplum/Sokak) |
|
Yakınlara Yardım (Sevgi/Bağ) |
Fahşâ (Bireysel Yozlaşma) |
Mikro Düzey (Aile/Birey) |
Ayet, toplumsal varoluşun reçetesini sunarken bizlere şunu fısıldar: Eğer bir toplumda Adalet ortadan kalkarsa, yerini kaçınılmaz olarak zorbalık ve Azgınlık (Bağy) alır. Eğer ilişkiler İhsan (Gönüllü İyilik) ve erdem köprüleriyle desteklenmezse, sokağı Münker (Kurumsal Kötülük) esir alır. Ve eğer insan en yakınından başlayarak bir Sevgi ve Sorumluluk Çemberi kuramazsa, bireysel bağlar çözülür ve yerini Fahşâya (Bütünsel Bir Ahlaksızlığa) bırakır.
Ahmet TÜRKAN- HABERNAME
Devam edecek